رفتن به بالا

پایگاه خبری تحلیلی صنعت و تاسیسات


  • شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۶
  • السبت ۲۷ ربيع أول ۱۴۳۹
  • 2017 Saturday 16 December

جلورفتن آیین‌نامه کنترل ساختمان بدون آنالیز اخلاقی
یک کارشناس اخلاق حرفه‌ای مهندسی مطرح کرد:

جلورفتن آیین‌نامه کنترل ساختمان بدون آنالیز اخلاقی

علی دیزانی، پژوهشگر اخلاق مهندسی و مدرس دانشگاه با ابراز نگرانی از اینکه پیش‌نویس آیین‌نامه کنترل ساختمان، بدون آنالیز اخلاقی تنظیم شده است، گفت: «هیچ نوشته، مقاله‌ و سندی را مطالعه نکردم که ادعا کند اگر این آیین‎نامه و طرح جدید اجرایی شود، می‎تواند ارزش‎هایی را که مورد نقد دکتر آخوندی بوده، به ‎نحو مناسبی به جایگاه اصلی خود برساند.»

علی دیزانی، پژوهشگر اخلاق مهندسی و مدرس دانشگاه با ابراز نگرانی از اینکه پیش‌نویس آیین‌نامه کنترل ساختمان، بدون آنالیز اخلاقی تنظیم شده است، گفت: «هیچ نوشته، مقاله‌ و سندی را مطالعه نکردم که ادعا کند اگر این آییننامه و طرح جدید اجرایی شود، میتواند ارزشهایی را که مورد نقد دکتر آخوندی بوده، به نحو مناسبی به جایگاه اصلی خود برساند.»

به گزارش گروه صنعت تاسیسات ویکی پی جی، متن گفت و گوی «صما» با وی به شرح ذیل است:

*با توجه به اینکه در هر قانون و دستورالعملی لازم است که جنبه‌های اخلاقی موضوعات هم مورد توجه قرار بگیرد، به نظر شما پیش‌نویس آیین‌نامه کنترل ساختمان تا چه حد مطابق با اخلاق حرفه‌ای و مهندسی تنظیم شده است و آیا این آیین‌نامه مغایرتی با مباحث اخلاقی دارد؟

این سوال پیچیده است و اگر بخواهیم به عنوان یک پژوهشگر اخلاق توضیح مناسبی بدهم، طبیعتا صحبت‌ها و نظر من باید مبتنی بر این باشد که کل این آیین‌نامه را پس از مطالعه دقیق، از حیث اخلاقی تحلیل بکنیم. اما آنچه که من از مطالعه این آیین‌نامه جدید متوجه می‌شوم در یک بعد امکان دارد به حرفه مهندسی ساختمان صدمه بزند و البته ممکن است از ابعاد دیگری به اخلاقی بودن این حرفه کمک بکند.

*لطفا توضیح دهید که از چه جهاتی می‌تواند به حرفه مهندسی صدمه بزند و از چه جهاتی آن را تقویت می‌کند؟

آن جهتی که احتمال دارد در آینده صدمه بزند، بحث استقلال مهندسان است. وقتی که می‌خواهیم اخلاق را برای مهندسان مطرح کنیم، مهندسان را به عنوان صاحبان حرفه تعریف می‌کنیم و وقتی که صاحبان حرفه را تعریف می‌کنیم، صاحبان حرفه را کسانی می‌دانیم که در انجام کار استقلال دارند و افرادی هستند که در قضاوت‌های خود، خودمختاری دارند و کسانی هستند که دارای سازمان‌های حرفه‌ای مستقل از دولت هستند. آنها وظایف و حتی آیین‌نامه‌های انضباطی و روش انجام کار خودشان را در این سازمان‌ها پیدا می‌کنند. این سازمان‌های حرفه‌ای هستند که اعمال مهندسان را تنسیق می‌کنند و البته یک ناظر عالی هم دارند.

برداشتی که با مطالعه این آیین‌نامه دارم، این است که سازمان نظام مهندسی، بنابر شهادت بسیاری از کسانی که حتی از خارج از کشور و کشورهای پیشرفته می‌آیند و ساختار سازمان نظام مهندسی ساختمان را می‌بینند، ما شاهد یک سازمان رشد یافته در طول عمر ۲۲ ساله آن هستیم. این سازمان که حاصل از مقررات پیشرفته است، توانسته مهندسان ساختمان را به عنوان مهندسان حرفه‌ای تعریف کند و براساس مقررات، استقلال و خودکنترلی به مهندسان ساختمان بدهد.

فکر می‌کنم آیین‎نامه جدید، این استقلال را که لازمه یک کار حرفه‏ای است، از مهندسان می‎گیرد و آنها را به گونه‏ای از این حیث به ۲۰ سال قبل برمی‎گرداند و این می‏تواند در آینده، به خدمت‏مدار بودن و حرفه‎ای بودن مهندسان ساختمان صدمه بزند.

این ایده‎ای است که من دارم و طبیعتا اگر در آینده کسی از من بخواهد که برای این موضوع دلیل بیاورم، باید مستند در مورد آن گفت‏وگو بکنم. منتهی این نظریه‎ای است که چه در حال حاضر و چه در گذشته در مجموعه‎های مختلف سازمان نظام مهندسی، آن را ارائه کرده‎ام.

*اما از چه جهت این آیین‏ نامه می‎تواند به حرفه مهندسی کمک بکند؟

همان‎طور که دکتر آخوندی به‎درستی گفته‎اند، ما در سیستم موجود اشکالاتی مثل بحث تضاد منافع را داریم و این تضاد منافع یک مسئله جدی است که در ارتباط بین مردم، دولت و سازمان حرفه‏ای یعنی سازمان نظام مهندسی می‏تواند معضلی را ایجاد کند.

یکی از اهداف آیین‏نامه جدید این است که این تضاد منافع را کنار بگذارد. از جهت دیگر، بحث مربوط به آزادی انتخاب است که یک ارزش بسیار مهم انسانی است که در سیستم جدید به عنوان یکی از اهداف اصلی موردنظر قرار گرفته است که مردم و صاحبان سرمایه برای ساخت مسکن، باید امکان انتخاب داشته باشند.

در سیستم کنونی سازمان، کارهای مختلف ساختمانی بین مهندسان توزیع می‌شود و در اینجا اختیاری به مردم داده نشده است؛ لذا در برخی از امور مربوط به مهندسی ساختمان، لحاظ کردن این حق آزادی خوب است. اگرچه باز مطلق نگاه کردن به این ارزش می‌تواند صدمه‌زا باشد.

برای مثال در بخش مربوط به نظارت، این‌گونه نگاه کردن و تمثیل این ماجرا به بحث حرفه پزشکی می‎تواند باز به حرفه مهندسی ساختمان صدمه بزند. همه به‎خوبی می‎دانیم که در بحث پزشکی، مردم با فهم مناسب از بحث سلامتی جسمانی، پزشکی را انتخاب می‎کنند که بهترین باشد و بتواند آنها را هرچه سریعتر و با هزینه پایین‎تر به آن سلامت برساند. ولی در مورد ساختمان، عموما این بحث وجود ندارد و یکی از بحث‎های مهم اخلاق حرفه‎ای که مطرح می‎کنند، این است که آیا مردم ایمنی را آن‏طور که مهندسان درک می‎کنند، آیا آنها نیز درک می‎کنند؟ آیا واقعا مثل رجوع به پزشکان متخصص، آیا مردم می‎توانند با فهم مناسبی از ایمنی، به‎سراغ بهترین مهندس ناظر بروند و بهترین مهندس ناظر را انتخاب کنند؟

تجربه‎ای که ما در گذشته ۲۲ ساله سازمان نظام مهندسی داشته‏ایم و مشاهدات من به عنوان مهندس ناظر در این مدتی که عضو سازمان نظام مهندسی بوده‎ام، نشان می‎دهد که این درک مناسب از ایمنی در بین مردم نیست و یک جایی ما به‎خاطر اهمیت بسیار زیاد ایمنی و سلامتی مردم، می‎توانیم از این حق آزادی مردم چشم بپوشیم. در اینجا یک تعارض اخلاقی بین بحث حق آزادی و بحث ایمنی مردم است.

*آیا می توانیم بگوییم که با اجرایی شدن این آیین‏نامه، تخلفات مهندسی کاهش پیدا می‎کند یا خیر؟

این موضوع یک معادله چندمتغیره است که تنها با یک پژوهش مناسب می‌توانیم به یک جواب خوب برای این قضیه برسیم. چون عضو سازمان نظام مهندسی هستم و احساس می‌کنم که این آیین‎نامه می‏تواند به منافع همکاران من یا سازمان من صدمه بزند، اگر قضاوت بکنم که اخلاق مهندسی با اجرای این آیین‏نامه تضعیف می‎شود، خود این یک قضاوت غیراخلاقی و بدون پشتوانه علمی است.

منتهی آنچه از آن نگرانم، این است که این آیین‎نامه از نظر اخلاقی مورد تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است. یعنی ما با یک آینده مبهمی مواجه هستیم. هم می‌توانیم آینده خوبی را براساس نقاط قوت این طرح جدید تصور بکنیم و هم می‏توانیم براساس نقاط ضعف آن، اشکالاتی را در آینده حرفه ببینیم.

*آنچه از اظهارات شما برمی‌آید، حاکی از آن است که ظاهرا این آیین‌نامه براساس اخلاق حرفه‎ای تدوین نشده است. این مسئله چطور و توسط چه نهادهایی باید حل شود؟

من از سالیان گذشته و حتی قبل از از زمان آغاز به کار دکتر آخوندی در وزارتخانه، با ایده‌های وی در بحث مهندسی ساختمان آشنا هستم و همه اصلاحاتی که آقای آخوندی در حوزه نظام مهندسی ساختمان مطرح می‎کنند، همه جنبه اخلاقی دارند و در نوشته‎های ایشان مباحث مربوط به ارزش‎های مختلف اخلاقی مثل عدالت و آزادی و توجه به سلامتی مردم را می‎بینیم.

ولی آنچه که از نظر من جای تاسف و نگرانی دارد، این است که این طرحی که جلو می‌رود، بدون آنالیز اخلاقی است و هیچ نوشته و مقاله‌ و سندی را مطالعه نکردم که ادعا کند وقتی این آیین‎نامه و طرح جدید اجرایی شود، می‎تواند ارزش‎هایی را که مورد نقد دکتر آخوندی بوده، به‎نحو مناسب به جایگاه اصلی خود برساند.

پیشنهاد من به‌طور خاص این است که در وزارتخانه راه و شهرسازی یک کمیته اخلاق حرفه‎ای تشکیل شود که در آن کمیته، مدیران مربوط به صنعت ساختمان و کارشناسان و اساتید اخلاق حضور داشته باشند تا طرح‌های پژوهشی درخصوص طرح‎های مختلفی که در وزارتخانه مطرح می‌‎شود، تعریف شود و پژوهشگران روی موضوعات کار بکنند و بعد آن را به تصمیم‌گیرندگان در وزارتخانه بازخورد دهند. این پیشنهاد را قبلا هم به دکتر مظاهریان، معاون مسکن وزیر راه ارائه داده ام.

درواقع ما مثل بسیاری از کشورهای دنیا که وزارتخانه‌های فعال در صنعت مسکن، کمیته‌های اخلاقی دارند و یا مشابه وزارت بهداشت کشورمان که کمیته اخلاق دارد، باید در وزارتخانه راه و شهرسازی هم یک کمیته اخلاق داشته باشیم تا همه طرح‎هایی که در سطوح بالای تصمیمگیری قرار دارد، در این کمیته مطرح و از اعضای این کمیته خواسته شود که این طرح را از جنبه اخلاقی این طرح را مورد بررسی و آنالیز قرار دهند.

این کمیته‎ باید شامل پژوهشگران و اساتید اخلاق و مدیران وزارتی باشد و آنها نیز به نوبه خود طرح‎های مربوط به حیثیت‎های اخلاقی را به مراکز دانشگاهی بسپارند تا از این طریق دانشگاه‎ها هم بتوانند درباره طرح‌هایی که در آینده صنعت ساختمان می‌تواند اثرگذار باشد؛ بررسی‌های دقیق علمی داشته باشند.

ایده‌های بسیار قوی و ارزشمندی که به ذهن اشخاص خطور می‌کند و این ایده‌ها توسط مدیرانی بررسی و سریع تبدیل به طرح و بعد تصویب می‌شود، می‎تواند حتی در کوتاه‌مدت به صنعت بزرگی مثل صنعت ساختمان صدمه بزند و مهمتر از آن به ساختمان‌هایی که مردم در آنها زندگی می‎کنند صدمه بزند.

طرحی به نام مسکن مهر که ابتدا به عنوان ایده مطرح و بعد تبدیل به پرحجم‎ترین پروژه کشوری در سالیان اخیر شد، اگر بدون بررسی‎های علمی وارد فضای صنعتی کشور شده باشد، می‌تواند صدمه بزند. کمااینکه بسیاری از افراد ازجمله وزیر راه اعتقاد دارد که این طرح پشتوانه علمی نداشته است. بنابراین به وزیر راه می‎گوییم این احتمال را بدهد، طرح‌هایی که توسط مدیران در وزارتخانه ایجاد می‌شود، اگر پشتوانه علمی مناسبی نداشته باشد، نمی‌تواند ایده‌های خوب وزیر راه را اجرایی کند.

اخبار مرتبط

نظرات

مصاحبه های اختصاصی ویکی پی جی