به گزارش گروه صنعت و معدن ویکی‌پی‌جی به نقل از فولاد نيوز صنایع زیادی از جمله صنعت ساختمانی ، صنعت خودروسازی و صنعت لوله سازی و صنایع زیر ساختی  و مهمتر از ان صنعت نفت و گاز و پتروشینی وابسته به صنعت فولاد هستند و افزایش قیمت پروژه های زیر ساختی و ساختمانی اغلب به دلیل افزایش قیمت فولاد در بازار جهانی است. ایران در سالهای اخیر شاهد افزایش بی سابقه قیمت مسکن و افزایش هزینه پروژه های زیر ساختی بوده است و یک دلیل مهم برای این مساله رشد قیمت فولاد بود.

هر بار که  قیمت فولاد و فراورده های فولادی در  ایران رشد می کرد ، قیمت مسکن در این کشور یک شوک افزایشی را تجربه می کرد و شمار زیادی از فرصتهای شغلی به دلیل کاهش توانایی مردم برای خرید مسکن و کاهش فعالیتهای ساختمانی  از بین می رفت. . اما آیا مشکل ایران مانند مشکل دیگر کشورهای دنیا است؟

مطالعات نشان می دهد  قیمت محصولات فولادی در ایران بالاتر از متوسط قیمت فولاد در دنیا است و به همین دلیل  بازار ایران باید با دو موج افزایش قیمت روبرو شود . یک موج ناشی از تحولات جهانی است  و موج دوم ناشی از رشد تعرفه های گمرکی  برای واردات مواد اولیه صنعتی است که باعث رشد هزینه های تولید فولاد می شود .

هزینه بالای واردات مواد اولیه

صنعت فولاد ایران وابسته به واردات  مواد اولیه است  و  هزینه بالای گمرکی باعث شده است تا قیمت تمام شده مواد اولیه وارداتی به ایران  در مقایسه با قیمت همین مواد در بازار جهانی بیشتر باشد . در نتیجه قیمت تمام شده فولاد  هم در ایران بیشتر از دنیا است .  از طرف دیگر  تولید فولاد در ایران نمی تواند تمامی نیازهای داخل را تامین کند و  سالانه حجم مشخصی فولاد وارد بازار ایران می شود .

حال فولاد تولید شده در ایران به دلیل قیمت بالاتر قدرت رقابت با محصولات وارداتی را ندارد و این مساله فشار زیادی به صنایع وارد می کند و حتی ممکن است بخشی از بازار را از دست تولید کنندگان ایرانی خارج کند  .

این یک بخش از ماجرا است و در طرف دیگر  دولت برای حمایت از صنعت داخلی  تعرفه های گمرکی برای واردات فولاد را هم افزایش می دهد که در علم اقتصاد  از آن به عنوان حمایت بیش از حد از اقتصاد داخلی تعبیر می شود و مانعی در مسیر تجارت آزاد است و به صنایع داخلی هم صدمه می زند.

حمایت بیش از حد ممنوع

حمایت بیش از حد از صنایع داخلی از طریق وضع تعرفه های گمرکی بالا برای کالاهای وارداتی سبب می شود تا  تولید کنندگان داخلی از داشتن بازار برای محصولاتشان اطمینان داشته باشند. دراین شرایط دیگر تلاشی برای ارتقای کیفی محصولات  یا تولید فراورده های جدید در کارخانه های ایران انجام نمی شود که در دراز مدت کیفیت و قدرت رقابت محصولات صنعت فولاد ایران در بازار جهانی را تقلیل می دهد . این مساله برای  ایران که بزرگترین تولید کننده فولاد در خاورمیانه و شمال افریقا است و در منطقه بعد از ترکیه یکی از مهمترین بازیگران صنعت فولاد است می تواند مشکل آفرین باشد .

شرکت های فولادی داخلی هم  مضرات این سیاست را می دانند  و به همین دلیل اخیرا از دولت درخواست کرده اند که تعرفه واردات مواد اولیه را کاهش دهد  تا هزینه تمام شده تولید فولاد کمتر شود .بهرام سبحانی مدیر عامل شرکت فولاد مبارکه در مصاحبه ای با اس اند پی گلوبال پلاتس گفته است :  ما از دولت درخواست کردیم تعرفه واردات ورقه های فولادی را ۲۵ درصد کاهش دهد و دولت هم قول هایی برای اجرای این درخواست داده است ولی هنوز در مورد اینکه چه زمانی این قول ها اجرایی می شود نمی توان نظر داد .

همچنین برای حمایت از صنایع پایین دستی از قبیل صنعت خودروسازی و لوله سازی که مصرف کنندگان اصلی فولاد هستند، باید تعرفه واردات ورقه های نورد گرم و سرد به ایران از ۲۰ درصد به ۱۵ درصد کاهش یابد . البته برخی بر این باور هستند که این کاهش ۵ درصدی برای ایجاد تعادل در بازار کم است ولی تا زمانیکه صنعت فولاد ایران نیاز به  واردات مواد اولیه دارد باید هزینه واردات این مواد اولیه کاهش یابد تا قیمت فولاد در بازار داخل هم تعدیل شود  و صنایع وابسته هم فرصت رشد را داشته باشند.

کاهش ۵ درصدی کافی نیست

رییس سندیکای تولید کنندگان لوله های فولادی و پروفیل  بر این باور است که  باید تعرفه های  گمرکی برای واردات ورقه های نورد گرم و سرد  به ۵ درصد کاهش یابد(یعنی  از ۲۰ درصد کنونی به ۵ درصد برسد که معادل کاهش ۱۵ درصدی است)  و دولت با وضع محدودیتهایی مانع از صادرات ورقه های فولاد خام به بازارهای جهانی شود .

وی می افزاید: این ورقه های فولادی اگر در ایران  فراوری شود هم می تواند ارزش افزوده بالاتری ایجاد کند و  بخش بیشتری از  نیاز فولاد ایران را تامین کند که هر دو مساله به نفع اقتصاد کشور است .وی بر این باور است با برداشته شدن تحریم های اقتصادی و افزایش پروژه ها در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی  نیاز کشور به فراورده های فولادی و فولاد آلیاژی بیشتر خواهد بود و برای اینکه بتوانیم این نیاز را در بازار داخل تامین کنیم باید از همین امروز برنامه ریزی کنیم.

 در سال جاری واردات ایران رشد کرد

آمار نشان می دهد از ابتدای سال جاری  تا کنون واردات فولاد به ایران بالغ بر ۳ درصد   رشد کرده است  این در حالیست که شمار زیادی از کارخانه های فولاد سازی  در ایران  با وجود اینکه توان تولید دارند ولی به دلیل  کمبود مواد اولیه و افزایش هزینه های تولید و مشکلات مالی  نتوانسته اند  تولیدشان را  بیشتر کنند و شیفت های کاری جدید را اضافه کنند .

حال اگر سیاستهای دولتی به گونه ای باشد که صنعت فولاد  بتواند رشدی توانمند داشته باشد و در کنار افزایش ظرفیت تولید  روی کیفیت محصولات و افزایش بازاریابی در سطح بین المللی هم فعالیت کند می توان انتظار داشت که سهم این صنعت در اقتصاد کشور رشد کند  و درامد بیشتری هم برای شرکتهای فولادی ایجاد شود . باید در نظر داشت که صنعت فولاد یک صنعت مادر است و رشد صنعت فولاد می تواند زمینه ساز رشد صنایع دیگر- صنایع مصرف کننده- و به دنبال آن رشد فرصتهای شغلی و رشد اقتصادی شود و  مشکلاتی که سالها در اقتصاد ایران ریشه کرده اند را برطرف کند .