رفتن به بالا

پایگاه خبری تحلیلی صنعت و تاسیسات


  • دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶
  • الإثنين ۲۲ ربيع أول ۱۴۳۹
  • 2017 Monday 11 December

خلأ بهینه‌سازی انرژی صنایع قانونی است؟
در بررسی تاثیر حامل‌های انرژی در بخش صنایع؛

خلأ بهینه‌سازی انرژی صنایع قانونی است؟

براساس آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز ملی آمار مصرف انرژی واحدهای صنعتی(بیش از ۱۰ نفر کارکن) در سال‌های ۱۳۸۶ تا۱۳۹۳ رشد صعودی داشته و براساس مطالعات انجام شده در سال ۱۳۹۳ صنایع کشور معادل ۲۶۱میلیون بشکه نفت خام انرژی مصرف کرده‌اند که نسبت به سال گذشته آن ۵/۷درصد رشد داشته است. به گزارش […]

براساس آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز ملی آمار مصرف انرژی واحدهای صنعتی(بیش از ۱۰ نفر کارکن) در سال‌های ۱۳۸۶ تا۱۳۹۳ رشد صعودی داشته و براساس مطالعات انجام شده در سال ۱۳۹۳ صنایع کشور معادل ۲۶۱میلیون بشکه نفت خام انرژی مصرف کرده‌اند که نسبت به سال گذشته آن ۵/۷درصد رشد داشته است.

به گزارش گروه صنعت، معدن و تجارت ویکی‌پی‌جی به نقل از صمت، با رشد صعودی مصرف انرژی در صنایع کشور و افزایش قیمت حامل‌های انرژی سهم مصرف انرژی در قیمت تمام‌شده محصولات افزایش پیدا کرده است. از سوی دیگر مدیریت انرژی از جنبه توسعه صنعتی نیز دارای اهمیت قابل توجهی است به نحوی که مدیریت انرژی در دنیا تبدیل به ابزاری شده که کشورهای صنعتی از آن به‌عنوان منبع درآمد استفاده می‌کنند. بر همین اساس کارآیی انرژی، مسائل زیست‌محیطی، امنیت جریان انرژی، قوانین و سیاست‌های تنبیهی و تشویقی، اشتغال و فرهنگ‌سازی از مباحث مربوط به مدیریت انرژی در جهان محسوب می‌شود و با توجه به عزم ایران برای ورود به بازارهای جهانی و توسعه صنعتی می‌توان گفت که لازمه ورود به سازمان تجارت جهانی رعایت استانداردهای زیست‌محیطی و مصرف انرژی است. مدیریت انرژی در صنایع ایران باید از ۳ بعد قوانین، قیمت‌گذاری و نوسازی ماشین‌آلات و تجهیزات انجام شود.
مصرف بالای گاز طبیعی و برق در صنایع
مطابق آخرین نتایج بررسی مرکز ملی آمار در زمینه مقدار مصرف حامل‌های انرژی به تفکیک نوع حامل در سال۱۳۹۳، گاز طبیعی و برق به ترتیب بیش از سایر حامل‌های انرژی در واحدهای صنعتی مصرف شده است. گاز طبیعی با ۷۷/۴درصد(معادل ۲۰۰میلیون بشکه معادل نفت خام) و برق با ۱۴/۱درصد(معادل ۳۷میلیون بشکه معادل نفت خام) بیشترین سهم حامل‌های انرژی را به خود اختصاص داده‌اند. بیشترین مصرف مقدار انرژی به تفکیک گروه‌های صنعتی نیز شامل گروه‌های تولید«سایر محصولات کانی غیرفلزی»و «صنایع تولید مواد و محصولات شیمیایی» می‌شود و پس از آن گروه‌های تولید فلزات اساسی، صنایع تولید زغال کک، پالایشگاه‌های نفت و سوخت‌های هسته‌ای قرار دارند. در سال ۱۳۹۳ مصرف انرژی تولید سایر محصولات کانی غیرفلزی ۷۴میلیون بشکه معادل نفت خام و صنایع تولید مواد و محصولات شیمیایی ۶۲میلیون بشکه معادل نفت خام بوده که به ترتیب سهمی معادل۲۸/۵ و۲۳/۴درصد از کل انرژی مصرفی را داشته‌اند.
سهم ۸۴درصدی خطوط تولید
مقدار مصرف انرژی واحدهای صنعتی به تفکیک مواد اولیه، موتور برق، خط تولید، گرمایش و سرمایش، حمل‌ونقل، روشنایی، تولید بخار و… نیز حاکی از این است که بیشترین درصد انرژی مصرفی واحدهای صنعتی در خط تولید است. در سال ۱۳۹۳نزدیک به ۸۳/۷درصد انرژی واحدهای صنعتی در خط تولید و۷/۶درصد انرژی در گرمایش و سرمایش مصرف شده است. بنابراین سهم بالای خطوط تولید نشان‌دهنده اهمیت نوسازی ماشین‌آلات و تجهیزات در ارتقای بهره‌وری انرژی صنایع است. راه اصلی مدیریت منابع انرژی در صنعت نیز توجه به مقوله‌هایی نظیر افزایش بهره‌وری، اصلاح الگوی تولید و مصرف و کاهش قیمت تمام‌شده است به همین دلیل تولید مصالح ساختمانی با ضریب بالای عایق حرارتی، افزایش ظرفیت تولید انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر و توسعه ناوگان حمل‌ونقل با بهره‌وری بالا از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که وزارت صنعت، معدن و تجارت برای ارتقای بهره‌وری انرژی در دستور کار خود قرار داده است.
همکاری بین‌المللی برای مدیریت انرژی
فرداد دلیری، معاون گسترش پروژه‌های کلان انرژی و زیربنایی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در گفت‌وگو با صمت درباره اقدامات این سازمان در ارتقای بهره‌وری انرژی در صنایع گفت: سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در حوزه اختیارات خود از شرکت‌های معتبر بین‌المللی دعوت کرده تا با ارائه ایده‌های نو به بخش خصوصی بستر ارتقای بهره‌وری انرژی در صنایع را به وجود آورند. سازمان مدیریت صنعتی نیز برنامه‌هایی برای تربیت ممیزان انرژی در بخش صنعت در دست اقدام دارد. دلیری با اشاره به برگزاری سمینار مشترک ایران و آلمان در زمینه ارتقای بهره‌وری انرژی گفت: به زودی سمینار یک روزه در ایران با همکاری شرکت توف(TÜV) آلمان در زمینه آخرین دستاوردهای مدیریت انرژی توسط سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران برگزار خواهد شد. معاون گسترش پروژه‌های کلان انرژی و زیربنایی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با بیان اینکه سازمان‌هایی همچون محیط‌زیست، مدیریت و برنامه و وزارت صنعت، معدن و تجارت منابعی را برای ارتقای بهره‌وری انرژی صنایع در نظر گرفته‌اند، گفت: بخش خصوصی می‌تواند با استفاده از منابع در نظر گرفته و نیز استفاده از مشاوران خارجی و داخلی نسبت به اصلاح الگوی مصرف انرژی خطوط تولید اقدام کنند.
پروژه‌های اصلاح انرژی ایدرو
دلیری با تاکید براینکه سهم انرژی در قیمت تمام‌شده هر صنعت متفاوت است، اظهارکرد: با افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی سهم قابل توجهی از قیمت تمام‌شده صنایع به مصرف انرژی اختصاص پیدا کرده است. به همین دلیل واحدهای صنعتی بخش خصوصی نسبت به مصرف انرژی حساس شده‌اند و بسیاری از واحدهای صنعتی به‌دنبال یک سرویس خدمات بین‌المللی مناسب برای اصلاح الگوی مصرف هستند تا براساس آن اقدام به ارتقای بهره‌وری انرژی در خطوط تولید کنند. وی با اشاره به پروژه‌های انجام شده از سوی سازمان ایدرو گفت: سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران نسبت به نوسازی کارخانه‌هایی که هیات نوسازی به سازمان واگذار می‌کند اقدام می‌کند. به‌طور مثال سازمان ایدرو تاکنون نسبت به نوسازی و اصلاح الگوی انرژی واحدهایی همچون قند دزفول، نیشکر هفت‌تپه، نساجی قائمشهر، قند یاسوج و… اقدام کرده و در تمامی پروژه‌ها نیز روش‌های نوین مدیریتی و فناوری‌های مدرن تولید به‌کار رفته تا توان رقابت با نمونه‌های جهانی وجود داشته باشد.
اعطای تسهیلات برای ارتقای بهره‌وری
معاون گسترش پروژه‌های کلان انرژی و زیربنایی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با بیان اینکه دولت باید با ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت به واحدهای تولیدی بستر مناسب سرمایه‌گذاری در ارتقای بهره‌وری انرژی را فراهم کند، اظهارکرد: بازده سرمایه‌گذاری در این بخش بسیار بالاست و دوره برگشت سرمایه نیز به سرعت انجام می‌شود به‌طور مثال در واحد ریخته‌گری ماشین‌سازی تبریز سیستم گرمایشی نوسازی شد و در مدت یک سال تمام هزینه‌های انجام‌شده به سیستم بازگشت. بنابراین سرمایه‌گذاری در ارتقای بهره‌وری انرژی کارآیی بالایی برای صنایع خواهد داشت.
البته به تازگی دولت ارائه تسهیلات برای ارتقای بهره‌وری انرژی را شروع کرده است. به گفته حسن زربخش، مدیر دفتر آموزش و اطلاع‌رسانی سازمان بهره‌وری انرژی ایران صنایع می‌توانند از محل یارانه سود تسهیلات به منظور ارتقای بهره‌وری انرژی تسهیلات دریافت کنند. زربخش در این زمینه افزود: کارخانه‌ها و صنایعی که بخواهند بهره‌وری را در واحد خود افزایش دهند از تسهیلات یارانه سود تسهیلات با بهره بسیار کم برخوردار می‌شوند. از آغاز اجرای طرح یارانه سود تسهیلات تاکنون حدود ۲۵میلیارد تومان تسهیلات به صنایع اعطا شده است.
لزوم اصلاح الگوی مصرف انرژی در صنایع
یکی دیگر از ابعاد مدیریت انرژی در صنایع موضوع ظرفیت‌ها و خلأهای قانونی در این زمینه است. زربخش، مدیر دفتر آموزش و اطلاع‌رسانی سازمان بهره‌وری انرژی ایران بر این باور است که قوانین متعددی همچون بند «ق» ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید، قانون اصلاح الگوی مصرف و… درباره مدیریت مصرف انرژی در کشور وجود دارد با این حال همچنان خلأهای قانونی در این بخش احساس می‌شود. به گفته وی در نظر گرفتن معافیت مالیاتی به ازای مدیریت مصرف انرژی و ارتقای بهره‌وری یکی از موضوعاتی است که باید در کشور به آن پرداخت تا ضمن ارتقای بهره‌وری در کشور از شدت مصرف انرژی نیز کاسته شود. زربخش با تاکید بر اینکه باید قوانینی در نظر گرفت که از مبادی ورودی کشور جلوی واردات محصولات پر مصرف و بازده پایین گرفته شود، گفت: هم‌اکنون کالاهای پر مصرف در بازار وجود دارد که پس از پیگیری قوانین و دستورالعمل‌هایی برای جمع‌آوری آنها از بازار تدوین و اجرایی شد درحالی که باید از مبادی ورودی کشور جلوی واردات این محصولات گرفته شود. وی تصریح کرد: بر اساس ماده ۲۶ قانون اصلاح الگوی مصرف، صنایع باید معیارهای مصرف انرژی را رعایت کنند و در غیر این صورت مشمول پرداخت جریمه می‌شوند.
قیمت انرژی، مانع رقابت‌پذیری
با توجه به آمارهای گفته شده مصرف انرژی در صنایع کشور یکی از نهاده‌های تاثیرگذار در تولید است که در سال‌های اخیر با نوسانات قیمت ناشی از قیمت ارز و هدفمندی یارانه‌ها یکی از نقاط آسیب‌پذیر صنعتی در زمینه هزینه‌ها نیز محسوب می‌شود به نحوی که نوسانات موجود در قیمت‌های حامل انرژی به یکی از دغدغه‌های مهم صنایع در چند سال اخیر تبدیل شده است به نحوی که وزیر صنعت، معدن و تجارت حدود دو سال پیش پیشنهادی را مبنی بر تعریف یک فرمول بلندمدت ۱۰ ساله درباره قیمت گاز، فرآورده‌های نفتی و برق مورد نیاز صنایع ارائه کرد تا ضمن روشن شدن تکلیف سرمایه‌گذاران کشور انگیزه برای بهره‌وری در مصرف انرژی به وجوداید اما متاسفانه این پیشنهاد از سوی مسئولان ذی‌ربط اجرایی نشد. بهمن آرمان، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با صمت نیز ضمن اشاره به قیمت حامل‌های انرژی و تاثیر آنها در رقابت‌پذیری صنعتی گفت: درحال‌حاضر قیمت هر کیلووات ساعت برق برای کارخانه‌های فولاد معادل ۹۰تومان است در حالی که این قیمت در اتحادیه اروپا معادل ۳۹ تومان است بنابراین، این اختلاف قیمت باعث شده تا در صنایعی همچون فولاد رقابت‌پذیری صنعتی کاهش پیدا کند و به‌دلیل نداشتن صرفه اقتصادی سرمایه‌گذاری خارجی در این حوزه کاهش یابد. آرمان با اشاره به تاثیر نرخ ارز بر نوسانات قیمت حامل‌های انرژی گفت: از آنجایی که قیمت خوراک گاز براساس دلار محاسبه می‌شود و اکنون حدود ۸ سنت قیمت‌گذاری شده تغییرات نرخ ارز منجر به نوسانات قیمت خوراک پتروشیمی‌ها می‌شود بنابراین تغییرات نرخ ارز تاثیر مستقیم بر قیمت انرژی صنایع پتروشیمی دارد. کارشناس اقتصادی با بیان اینکه صنایع پتروشیمی حدود ۴۰درصد صادرات غیرنفتی را تشکیل می‌دهد افزود: صنعت پتروشیمی یکی از استراتژیک‌ترین صنایع کشور به شمار می‌رود که به دلیل آسیب‌های ناشی از تغییرات نرخ ارز سرمایه‌گذاری در این صنعت تحت تاثیر قرار گرفته و نهادهای بزرگی همچون سازمان تامین اجتماعی که از طریق شرکت تاپیکو و دیگر شرکت‌های فعال اقدام به سرمایه‌گذاری در این زمینه کرده بود سرمایه‌گذاری خود را متوقف کرده است. وی افزود: هزینه‌های انرژی برق و گاز طبیعی با وجود داشتن ذخایر نفت و گاز جذابیتی برای سرمایه‌گذاران خارجی ندارد به‌طور مثال به تازگی یک شرکت هندی از سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی انصراف داده است. بنابر این گزارش، با توجه به موارد گفته شده اصلاح الگوی مصرف از طریق نوسازی ماشین‌آلات و تجهیزات و ارائه تسهیلات دولتی برای سرمایه‌گذاری در این زمینه یکی از راهکارهای اصلی مدیریت انرژی در کاهش مصرف انرژی است البته قوانین و مقررات تشویقی یا تنبیهی نیز می‌تواند اجرای این امر را سرعت ببخشد. از سوی دیگر مدیریت انرژی در قالب قیمت‌گذاری نیز می‌تواند آسیب‌پذیری این حوزه را کاهش و رقابت‌پذیری را افزایش دهد.

اخبار مرتبط

نظرات

مصاحبه های اختصاصی ویکی پی جی