رفتن به بالا

پایگاه خبری تحلیلی صنعت و تاسیسات


  • دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶
  • الإثنين ۲۲ ربيع أول ۱۴۳۹
  • 2017 Monday 11 December

5 گام ارتقای ارزش افزوده برای تحقق برنامه ششم
راهکارهای تحقق برنامه ششم:

۵ گام ارتقای ارزش افزوده برای تحقق برنامه ششم

این گزارشی درباره راهکارهای تحقق برنامه ششم توسعه در حوزه اقتصاد منتشر شده که در بخشی از آن آمده است: براساس اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت مطابق برنامه ششم توسعه سهم ارزش افزوده صنعتی از ۱۶٫۷درصد باید به ۱۷٫۸ درصد ارتقا پیدا کند. در این گزارش می خوانیم: یکی از مهم ترین عوامل رشد […]

این گزارشی درباره راهکارهای تحقق برنامه ششم توسعه در حوزه اقتصاد منتشر شده که در بخشی از آن آمده است: براساس اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت مطابق برنامه ششم توسعه سهم ارزش افزوده صنعتی از ۱۶٫۷درصد باید به ۱۷٫۸ درصد ارتقا پیدا کند.

در این گزارش می خوانیم: یکی از مهم ترین عوامل رشد صنعتی دستیابی بخش صنعت به نرخ بالای ارزش افزوده است که در سال های اخیر صنعت کشور نتوانسته رشد ارزش افزوده بالایی را تجربه کند؛ به همین دلیل رشد ارزش افزوده می تواند نقش موثری در تحقق اهداف برنامه ششم توسعه برای رسیدن به رشد ۸ درصدی اقتصاد داشته باشد.
براساس آخرین گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت، صنایع تولید مواد و محصولات شیمیایی، فلزات اساسی، سایر محصولات کانی غیرفلزی، تولید وسایل نقلیه موتوری و سرانجام صنایع مواد غذایی و آشامیدنی حدود ۸۰ درصد ارزش افزوده بخش صنعت را به خود اختصاص داده اند. بنابراین با شناسایی صنایع با ارزش افزوده بالا و تمرکز بر تولید این کالاها می توان آهنگ رشد تولید ناخالص داخلی را سرعت بخشید. این اقدام به ویژه برای کشورهای در حال توسعه ای که رسیدن به مرحله توسعه یافتگی و باز نماندن از قطار پرشتاب اقتصاد جهانی برایشان اهمیت بسیار زیادی دارد حیاتی است اما در این مسیر علاوه بر انتخاب صنایع، ابزارها و سیاست های دیگری برای خلق ارزش افزوده صنعتی مورد نیاز است.
** منابع مالی، نخستین پیش نیاز رشد ارزش افزوده
در حال حاضر یکی از مهم ترین مشکلات صنایع نقدینگی و منابع مالی است و تا زمانی که چرخه صنعت به حالت عادی خود برنگردد صحبت از ارتقای ارزش افزوده شاید سخن بیهوده ای باشد. رمضان بهرامی، عضو هیات رییسه خانه صنعت، معدن و تجارت ایران در گفت وگو با صمت ضمن تاکید بر اینکه منابع مالی نخستین پیش نیاز تمرکز بر صنایع با ارزش افزوده بالاست، گفت: رشد ارزش افزوده از رشد صنعتی به وجود خواهد آمد و رشد صنعتی نیاز به منابع دارد. برای رسیدن به رشد ۸ درصدی اقتصاد نیاز به رشد صنعتی ۱۱ درصدی وجود دارد.
برای هر یک درصد نیز به ۲ میلیون دلار منابع نیاز است بنابراین ارتقای ارزش افزوده صنعتی به منابع کافی نیاز دارد. بهرامی با بیان اینکه ۱۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات تنها یک پنجم نیاز مالی برای رسیدن به رشد صنعتی مطلوب است گفت: متاسفانه همین میزان نیز به درستی و به طور کامل محقق نشده و سیستم بانکی با اعداد و ارقام بازی می کند علاوه بر این در کنار تزریق منابع تحریک بازار نیز باید انجام شود تا با رشد تولید ارزش افزوده صنعتی نیز ارتقا پیدا کند. وی با بیان اینکه رکود در برخی بخش ها مانع خلق ارزش افزوده شده، افزود: به طور مثال در صنایع ساختمانی و مصالحی همچون آجر، سیمان، سنگ های ساختمانی و… به دلیل رکود تولید چندان فعالیتی ندارد بنابراین ارزش افزوده نیز افت پیدا خواهد کرد.
** تکمیل زنجیره تولید
در زنجیره تولید هرچه به انتهای زنجیره نزدیک می شویم سهم ارزش افزوده و تعداد شاغلان افزایش پیدا می کند؛ علاوه بر این رشد و توسعه حلقه های انتهایی زنجیره تولید همواره باعث شده تا چرخ حلقه های دیگر نیز رونق و صنایع جان دوباره ای بگیرد. در این میان صنایع پتروشیمی و صنایع غذایی ازجمله صنایعی هستند که به واسطه وجود نفت و گاز در کشور و نیاز جامعه به خوراک تاحدودی نسبت به سایر صنایع در تکمیل زنجیره تولید موفق عمل کرده اند با این وجود به دلیل ظرفیت های بالا هنوز نیاز به رشد و تکمیل در این بخش ها وجود دارد. رمضانعلی سبحانی فر، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با صمت تکمیل زنجیره تولید را مهم ترین سیاست ارتقای ارزش افزوده نامید و گفت: نخستین گام برای رشد ارزش افزوده در بخش صنعت و معدن توجه به مواد اولیه معدنی، پتروشیمی، کشاورزی، فلزی و… است تا با جلوگیری از خام فروشی زنجیره تولید این محصولات را تکمیل کنیم به ویژه در بخش معدن چراکه یکی از محورهای اساسی برنامه ششم توسعه توجه به تکمیل زنجیره تولید مواد معدنی است.
وی افزود: درحال حاضر در بخش معدن در تکمیل زنجیره تولید ضعیف عمل کرده ایم به طور مثال مواد اولیه معدنی وجود دارد اما گندله وارد می کنیم بنابراین باید زنجیره ها در داخل تکمیل شود تا مواد معدنی تبدیل به محصول با ارزش افزوده بالا شود. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با اشاره به تکمیل زنجیره تولید صنایع تبدیلی و کشاورزی به عنوان یکی از ظرفیت های عظیم ارزش افزوده در کشور اظهارکرد: کشاورزی یکی از ظرفیت های بسیار غنی کشور است که اگر به طور کامل وارد چرخه صنعت شود و به فرآورده های غذایی و بسته بندی تبدیل شود می تواند ارزش افزوده صنعتی را به طور چشمگیری ارتقا دهد. بهرامی، عضو خانه صنعت، معدن و تجارت نیز با بیان اینکه آمار خروجی کالا از مرزهای کشور به خوبی می تواند میزان ارزش افزوده های از دست رفته را نشان دهد، گفت: بازار جهانی صنایع غذایی هنوز ظرفیت توسعه و تکمیل زنجیره تولید را دارد و ایران با تمرکز بر این بازار می تواند بخش زیادی از سهم ارتقای ارزش افزوده را به خود اختصاص دهد علاوه بر این در صنایع فلزی، فولاد، الکترونیک، معادن و… ظرفیت های تکمیل زنجیره تولید وجود دارد به ویژه در بخش معادن چون اکنون با ارزش افزوده بسیار اندکی محصولات صادر می شود.
** تولید صادرات محور
توسعه صنایع براساس نیازهای داخلی کشور در ۳ دهه اخیر به نحو مطلوبی انجام شده و از سوی دیگر به دلیل رکود نمی توان توقع چندانی از بازارهای داخلی برای رشد تولید و ارتقای ارزش افزوده داشت. به همین دلیل توجه به بازارهای جهانی و سرمایه بر محور نیازهای جهانی از مهم ترین نکات خلق ارزش افزوده است، بهرامی، عضو خانه صنعت، معدن و تجارت با تاکید بر اینکه توجه تولیدکنندگان به محصولات صادرات محور گامی دیگر برای رشد ارزش افزوده صنعتی است، اظهارکرد: برای رشد ارزش افزوده باید تولیدات با فرهنگ جهانی تولید شود و تنها برای مصرف داخل تولید نشود. برنامه ریزی برای بازار ۷۰ میلیونی داخل بیش از این ارزش افزوده ای ایجاد نخواهد کرد بنابراین باید با نگاه جهانی و برای بازارهای جهانی اقدام به تولید کنیم. به طور مثال روسیه بهترین بازار هدف برای تولیدات صادرات محور ایران می تواند باشد چون از نظر فرهنگ مصرف بسیار به ایران نزدیک هستند و فاصله چندانی با ایران ندارند.
سبحانی فر، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی نیز صادرات محور بودن صنایع را مهم ترین گام برای ارتقای ارزش افزوده دانست و گفت: پس از تکمیل زنجیره تولید باید صادرات را محور اصلی تولید قرار دهیم. امروزه در بسیاری صنایع ظرفیت های خالی وجود دارد اما نیاز بازار اشباع شده و با رشد صادرات به ویژه در انتهای زنجیره ارزش تولید، ارزش افزوده صنعتی نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
** زیرساخت
حرکت در جهت تکمیل زنجیره تولید و تولید محصول صادرات محور نیازمند زیرساخت های مناسب است. درحال حاضر وجود منابع طبیعی کافی در ایران نخستین زیرساخت توسعه صنعتی را برای کشور فراهم کرده اما نیاز به ماشین آلات صنعتی مدرن و زیرساخت های حمل ونقل و… برای ورود این منابع به چرخه تولید از مهم ترین ضروریات ارتقای ارزش افزوده است. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی نخستین زیرساخت ارتقای ارزش افزوده را مواد اولیه مناسب عنوان کرد و گفت: خوشبختانه زیرساخت پایه رشد ارزش افزوده در کشور وجود دارد اما در گام های بعدی ماشین آلات مناسب، سیستم حمل ونقل، تاسیسات صنعتی و… مورد نیاز است که با یک برنامه ریزی درست براساس آمایش سرزمینی می توان از هر ظرفیتی بیشترین بهره وری و ارزش افزوده را کسب کرد. بهرامی با اشاره به اینکه تولید کالای صادرات محور نیاز به زیرساخت و فناوری روز دارد گفت: در سال های گذشته ضعف های شدیدی در بخش ماشین آلات صنعتی دیده می شد به ویژه در بخش صنایع بسته بندی که بزرگترین نیاز برای خلق ارزش افزوده و تولید صادرات محور است.
سال گذشته صنعت بسته بندی کشور هیچ گونه پیشرفتی نداشته و توجه به این مقوله می تواند ارزش افزوده صنعتی را ارتقا ببخشد. وی با تاکید بر اینکه توزیع زیرساخت های مناسب باید براساس آمایش سرزمینی و تمرکز بر ظرفیت های هر استان باشد، اظهارکرد: هر استان یکسری ظرفیت های پنهان دارد که در صورت شناسایی و برنامه ریزی می تواند بیشترین ارزش افزوده را ایجاد کند به طور مثال در استان گلستان بیش از ۹۰ گونه گیاهی وجود دارد که گاهی برداشت از این گیاهان در برخی فصول سال به صرفه نیست اما ورود آنها به چرخه صنایع تبدیلی و استفاده در فصول دیگر می تواند به شدت ارزش افزوده کشاورزی را افزایش دهد و حدود ۵ تا ۶ برابر قیمت عادی آن را به فروش رساند. صنایع آبزی پروری، دانش بنیان، الکترونیک و… نیز ازجمله صنایعی است که ارزش افزوده بالایی به وجود خواهد آورد.
** محدودیت یا تشویق؟
نگاهی به آمارهای صادراتی کشور به خوبی نشان می دهد که ارزش افزوده از دست رفته در محصولات صادراتی بالاست به همین دلیل برخی کارشناسان سیاست وضع قوانین محدودکننده صادرات مواد خام را راه جلوگیری از ارزش افزوده های ازدست رفته می دانند اما سبحانی فر معتقد است تا زمانی که تکمیل زنجیره تولید محقق نشود محدودیت ها پاسخگو نخواهد بود. وی در همین زمینه گفت: اگر تکمیل زنجیره تولید در صنایع اتفاق نیفتد و صنایع تبدیلی، صنایع پایین دستی پتروشیمی، صنایع تبدیلی معدنی و… در کشور شکل نگیرد ایجاد محدودیت و وضع تعرفه نه تنها مشکلی را حل نخواهد کرد بلکه منجر به آسیب های دیگر نیز خواهد شد بنابراین پس از تکمیل زنجیره تولید می توان محدودیت هایی را در نظر گرفت البته تجربه نشان داده که وضع کردن مشوق همواره بهتر از محدودیت جواب داده است.
وی درباره اینکه محدودیت در صادرات مواد خام منجر به خلق ارزش افزوده بیشتر خواهد شد یا تشویق؟ اظهارکرد: محدودیت در اقتصاد هیچ گاه بازخورد مناسبی نداشته است، در هر نقطه از اقتصاد کشور هر زمان محدودیت وضع شده مشکلات نیز بیشتر شده است بنابراین با قراردادن مشوق می توان انگیزه تکمیل زنجیره تولید و جلوگیری از خام فروشی را قوت بخشید.
این امر ابتدا نیازمند منابع کافی و زیرساخت های مناسب است. بنابر این گزارش، دولت برای تحقق اهداف برنامه ششم توسعه باید سیاست های متعددی را ازجمله شناسایی صنایع با ارزش افزوده بالا، تزریق منابع کافی، تمرکز بر تکمیل زنجیره تولید، تولید برپایه صادرات محوری، تامین زیرساخت های کافی و وضع قوانین حمایت کننده برای تکمیل زنجیره تولید در نظر بگیرد تا بتواند سهم صنعت و معدن را در تولید ارزش افزوده ارتقا ببخشد.

اخبار مرتبط

نظرات

مصاحبه های اختصاصی ویکی پی جی